Dilekçe Yazımında Yapay Zeka Nasıl Kullanılır, Riskleri Nedir?

Dilekçe hazırlarken yapay zeka kullanmak artık istisna değil; 2026 itibarıyla Türk avukatların günlük iş akışının bir parçası. Peki bu kullanım hangi sınırlar içinde güvenli, hangi noktada meslek kurallarını ve KVKK'yı ihlal etme riski taşıyor?

Bu yazıda kapsamı dar tutuyoruz: dilekçe taslağı hazırlarken yapay zekadan nasıl yararlanılır, hangi bilgiler asla paylaşılmamalı ve çıktı mahkemeye sunulmadan hangi adımlardan geçmeli.

Yapay Zeka Dilekçe Yazımında Güvenle Kullanılabilir mi?

Evet, ama koşullu. Türkiye Barolar Birliği (TBB) Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu'nun 28 Ağustos 2026'da yayımladığı "Avukatlar İçin Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi", dilekçe ve sözleşme taslağı hazırlamayı açıkça "insan denetimi ve veri güvenliği gerektiren kullanım" kategorisine yerleştiriyor. Yani yapay zeka taslağı yazabilir, ama avukatın onayı ve denetimi olmadan hiçbir çıktı mahkemeye, idareye veya karşı tarafa gönderilemez.

Rehberin kendi ifadesiyle: "Avukat yapay zekadan yararlanabilir ancak mesleki sırrı, kişisel verileri, müvekkilin menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu hiçbir aşamada yapay zekaya veya üçüncü kişilere devredemez."

TBB'nin Dört Kullanım Kategorisi Avukatlara Ne Diyor?

Rehber, yapay zeka kullanımını taşıdığı risk düzeyine göre dört gruba ayırıyor:

1. Serbest yardımcı kullanım — yazım denetimi, genel araştırma, özetleme gibi düşük riskli işler.
2. Sınırlı ve kontrollü kullanım — dilekçe/sözleşme taslağı, belge özeti, içtihat ön elemesi. Bu kategori insan denetimi ZORUNLU.
3. Özel güvenceye ve onama bağlı kullanım — hassas kişisel veri, dava/icra dosyası içeriği, sağlık/adli sicil bilgisi, ticari sır içeren işler. Kapalı sistem, erişim sınırlandırması ve yurt dışına veri aktarımı analizi gerektirir.
4. Yasak kullanım — nihai hukuki karar ve stratejinin bütünüyle yapay zekaya bırakılması.

Dilekçe yazımı tam olarak 2. kategoriye giriyor: kullanılabilir, ama denetimsiz bırakılamaz.

Dilekçede En Büyük Risk: Halüsinasyon ve Uydurma Künyeler

Yapay zeka dil modelleri, gerçekçi görünen esas ve karar numaralarıyla birlikte var olmayan bir mahkeme kararı üretebilir — bu olguya "halüsinasyon" deniyor. Türkiye'de ve yurt dışında, mahkemeye sunulan dilekçede uydurma içtihat kullanılması nedeniyle gerçek disiplin soruşturmaları ve yaptırımlar yaşandı.

Pratik kural basit: dilekçede geçen her esas/karar numarası, gönderilmeden önce resmi bir kaynaktan (Yargıtay/Danıştay arama sistemleri, UYAP, güvenilir bir hukuk veritabanı) tek tek doğrulanmalı. Bir künyenin "gerçekçi görünmesi" onun var olduğu anlamına gelmez.

Müvekkil Bilgilerini Yapay Zekaya Vermek KVKK İhlali Olur mu?

Durma noktasına göre değişir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698 sayılı) md. 12, veri sorumlusuna kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve yetkisiz erişimi önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü getiriyor. Müvekkilinize ait T.C. kimlik numarası, dava dosyası detayı veya ticari sır içeren bir belgeyi genel amaçlı, yurt dışı merkezli bir yapay zeka aracına kopyaladığınızda, bu veri aracın eğitim sürecine girebilir — bu da KVKK md. 12 kapsamında bir güvenlik ihlali anlamına gelebilir.

Ayrıca KVKK md. 9, kişisel verilerin yurt dışına aktarımını yeterlilik kararı veya ilgili güvencelerin sağlanması şartına bağlıyor. Yurt dışı sunuculu bir araca müvekkil verisi girmek, fiilen bir "yurt dışına veri aktarımı" doğurabilir. TBB rehberi de hassas verilerde kapalı sistem ve yurt dışına veri aktarımı analizini ayrıca şart koşuyor.

Pratik sonuç: Müvekkilin adı, T.C. kimlik numarası, dosya esas numarası gibi doğrudan kimliklendirici bilgiler olmadan da dilekçe taslağı hazırlanabilir — somut olgular genel ifadelerle ("davacı", "X tarihinde") tutulup, isim ve kimlik bilgileri taslak hazır olduktan sonra elle eklenebilir.

Meslek Sırrı Yükümlülüğü Yapay Zeka Kullanımını Nasıl Sınırlar?

Avukatlık Kanunu (1136 sayılı) md. 36, avukatın mesleği dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vurmasını yasaklıyor. Bu yükümlülük, bilginin nereye aktarıldığına bakmaksızın geçerli — bir yapay zeka aracına girilen bilgi de "açığa vurma" kapsamına girebilir, özellikle araç bu veriyi saklıyor veya üçüncü taraf sunucularda işliyorsa.

TBB rehberi bu nedenle meslek sırrının yapay zekaya veya üçüncü kişilere "hiçbir aşamada devredilemeyeceğini" özellikle vurguluyor. Dilekçe yazımında kullanılan aracın verileri nerede sakladığı, model eğitiminde kullanıp kullanmadığı ve KVKK uyumlu olup olmadığı, kullanmadan önce kontrol edilmesi gereken ilk sorular.

Dilekçe Hazırlarken Güvenli Kullanım İçin 5 Pratik Kural

1. Kimlik bilgisi olmadan taslak hazırla. Müvekkil adı, T.C. kimlik no, dosya esas no gibi bilgileri taslak aşamasında girme; taslak hazır olunca elle ekle.
2. Her madde ve künyeyi doğrula. Kanun maddesi numarasını resmi mevzuat kaynağından, karar numarasını resmi arama sisteminden tek tek kontrol et.
3. Aracın veri politikasını bil. Girdiğin verinin model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığını, nerede saklandığını öğren.
4. Hassas veri için kapalı sistem kullan. Sağlık bilgisi, adli sicil, ticari sır gibi özel nitelikli veriler için TBB'nin "özel güvenceye bağlı kullanım" kategorisindeki önlemleri uygula.
5. Nihai sorumluluğu üstlen. Çıktıyı mahkemeye sunmadan önce hukuki doğruluk, güncel mevzuat/içtihat ve müvekkil menfaati açısından sen denetle — bu sorumluluk yapay zekaya devredilemez.

Sık Sorulan Sorular

Yapay zeka ile hazırlanan dilekçeyi doğrudan mahkemeye sunabilir miyim?

Hayır. TBB rehberine göre dilekçe taslağı "insan denetimi gerektiren kullanım" kategorisinde; avukat çıktıyı hukuki doğruluk, güncel mevzuat ve maddi vakıalar açısından denetlemeden sunamaz.

Müvekkilimin adını yapay zekaya vermeden de dilekçe yazdırabilir miyim?

Evet. Olguları isim ve kimlik bilgisi olmadan genel ifadelerle girip, taslak tamamlandıktan sonra bu bilgileri elle eklemek KVKK riskini büyük ölçüde azaltır.

Yapay zekanın uydurduğu bir karar numarasını fark etmezsem ne olur?

Türkiye'de ve yurt dışında bu durum gerçek disiplin soruşturmalarına ve mahkeme yaptırımlarına yol açtı. Bu yüzden her esas/karar numarasının resmi kaynaktan doğrulanması atlanamaz bir adımdır.

TBB rehberi hukuken bağlayıcı mı?

Rehber bir tavsiye niteliğinde olsa da, dayandığı meslek sırrı (Avukatlık Kanunu md. 36) ve veri güvenliği (KVKK md. 9, 12) yükümlülükleri zaten bağlayıcı kanun hükümleri; rehber bunların yapay zeka bağlamında nasıl uygulanacağını somutlaştırıyor.